„Masz prawo milczeć…”. Skąd wzięła się filmowa formułka?

„Masz prawo milczeć. Wszystko co powiesz może i będzie użyte przeciwko tobie w sądzie. Masz prawo do adwokata. Jeśli cię na niego nie stać, zostanie ci przyznany. Czy rozumiesz swoje prawa?”

Ile razy słyszeliśmy to w amerykańskim filmie akcji? Czy to wymysł Hollywood? Nie. Ta formułka obowiązuje do dziś od 1966 roku. Wszystko dzięki procesowi Ernesto Mirandy oskarżonemu o gwałt (i później za niego skazanemu). O co chodziło?

W 1963 roku Miranda został oskarżony o porwanie i gwałt na 18-letniej, lekko upośledzonej kobiecie. Miranda wcześniej miał na koncie przestępstwa, za które trafił za kratki. Został sprowadzony na przesłuchanie i w jego trakcie przyznał się do gwałtu. Głównie na tej podstawie został skazany na długą odsiadkę. W czym więc problem?

Ernesto Miranda w roku oskarżenia

Śledczy nie poinformowali go o przysługujących mu prawach do adwokata i braku konieczności zeznawania przeciwko sobie. Nie wiedział, że może po prostu zamilknąć. Prawo do „niewkopywania się” we własnej sprawie karnej jest zresztą wyraźnie zaznaczone w V poprawce do amerykańskiej konstytucji. Na tej podstawie obrońcy Mirandy chcieli wyrzucić z procesu przyznanie się do winy, ale sądy niższej instancji tego nie uznały.

Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego, który 13 czerwca 1966 (dokładnie 49 lat temu) ogłosił swoją decyzję: zeznanie Mirandy nie może być wykorzystane jako dowód, bo oskarżony nie miał wiedzy na temat swoich praw. Nastąpił ważny precedens. Od tego momentu, żeby podobna sytuacja nie miała miejsce, przy przesłuchaniach podejrzanych pada legendarna formułka. Wówczas można bez problemu wykorzystać wszelkie zeznania.

Samemu Mirandzie niewiele to pomogło. W październiku tego samego roku na ponownym procesie został uznany winnym na podstawie innych dowodów. Do 1972 roku siedział w więzieniu. Wyszedł i cztery lata później dokonał żywota zadźgany w barowej toalecie.

Przeszedł jednak do amerykańskiej historii. Filmowa formułka jest nazywana „prawami Mirandy”. Czy to jednak powód do dumy dla Ernesto z Pheonix?

Pozwoli pan, że przeczytam formułkę…

Źródło:

  • The Miranda Warning, http://www.usconstitution.net/miranda.html
  • The Miranda Rights Are Established, http://www.history.com/this-day-in-history/the-miranda-rights-are-established
  • http://www.mirandawarning.org/whatareyourmirandarights.html
Udostępnij: