• 1

Zachowane przed zapomnieniem #47

czytaj dalej

  • 11 lipca 2016
  • Redakcja Polimaty.pl
  • Historia

W dzisiejszej odsłonie archiwalnych zdjęć m.in. bolesny podział Berlina, nazistowski DJ i wyrok śmierci na… słoniu.

Poprzedni odcinek serii znajdziesz tutaj.

Mieszkańcy Berlina Zachodniego pokazują swoje dzieci dziadkom pozostałym po wschodniej stronie miasta, 1961 rok.

Zwycięzca Tour de France, 1903 rok.

DJ w realiach NSDAP. Tu przy promocji muzyki, niemieckiej oczywiście, 1932 rok.

(czytaj dalej)

  • 0

Pilot zwany „Diabłem”

czytaj dalej

  • 8 lipca 2016
  • Mateusz "Biszop" Biskup
  • Historia

Baza Sił Powietrznych Cesarskiej Marynarki Wojennej, Lae, Papua Nowa Gwinea, 17 maja 1942 roku, godzina 21:00.
Dowódca dywizjonu porucznik Junichi Sasai zwany był przed podwładnych „Latającym Tygrysem” od sprzączki pasa w kształcie głowy wielkiego kota – podarunku od ojca, który zawsze nosił. Mimo tej groźnie brzmiącej ksywki był człowiekiem bardzo łagodnym. W przeciwieństwie do innych dowódców, którzy wierni hierarchii służbowej i kastowemu systemowi społecznemu traktowali swoich pilotów z wyższością, Sasai traktował swoich podwładnych jak ojciec. No, może nie jak ojciec, ale starszy brat na pewno.

Po bazie krążył dowcip, że porucznik Sasai nigdy się nie denerwuje, bo po prostu nie wie, jak to się robi.
Trzech pilotów wyprężonych na baczność w jego gabinecie właśnie przekonywało się na własnej skórze, że ten dowcip miał niewiele wspólnego z prawdą.

Blady z wściekłości porucznik Sasai trzymał w ręku jakiś papierek i gwałtownie nim potrząsał.
– Czy wy wiecie co to jest???!!! Nie???!!! To ja wam powiem!!! To jest ulotka, którą nieprzyjacielski myśliwiec zrzucił godzinę temu nad naszą bazą!

Zaczął ją czytać. Ulotka była w języku angielskim i porucznik czytał powoli, tłumacząc ją na japoński. Trzej wyprężeni na baczność piloci zaczęli przygryzać wargi, by nie wybuchnąć śmiechem. Wszyscy trzej pomyśleli to samo. Kara za dzisiejszy wyczyn ich nie minie, ale… warto było!

Hiroyoshi Nishizawa urodził się w styczniu 1920 roku w górskiej wiosce w prefekturze Nagano w rodzinie dyrektora lokalnej gorzelni sake. Po ukończeniu szkoły zaczął pracować w tkalni. Kiedy miał 16 lat zobaczył plakat zachęcający młodych Japończyków do wstąpienia w szeregi Yokaren – rezerwy lotnictwa wojskowego. W marcu 1939 roku ukończył szkolenie i rozpoczął służbę w dywizjonach Oita, Omura i Sakura. W październiku 1941 roku dołączył do Grupy Lotniczej Chitose.

W styczniu 1942, już po ataku na Pearl Harbor i rozpoczęciu wojny ze Stanami Zjednoczonymi dywizjon, w którym służył został przeniesiony na lotnisko Vanukanau na Nowej Brytanii – jednej z wysp Archipelagu Bismarcka na wschód od Papui Nowej Gwinei. W tym czasie latał na przestarzałych myśliwcach Mitsubishi A5M. Niedługo jednak – jeszcze w tym samym miesiącu piloci otrzymali nowe myśliwce A6M2 „Zero”.

Mitsubishi „Zero” (według amerykańskiej nomenklatury wojskowej – „Zeke”) był samolotem niezwykle zwrotnym i w początkowej fazie wojny przewyższał pod względem osiągów wszystkie alianckie myśliwce obecne w rejonie Pacyfiku. Miał jednak także wady.

Najpoważniejszą była wrażliwość na uszkodzenia. Konstruktorzy samolotu świadomie zrezygnowali z opancerzenia kabiny oraz zastosowania samouszczelniających się zbiorników paliwa. Wskutek tego „Zero” spadał w płomieniach w dół po jednej dłuższej celnej serii z karabinów maszynowych alianckiego myśliwca. Nie imponował także uzbrojeniem – miał dwa działka kalibru 20 mm umieszczone w skrzydłach i dwa karabiny maszynowe zamontowane w kadłubie i zsynchronizowane ze śmigłem.

(czytaj dalej)

  • 0

Zachowane przed zapomnieniem #46

czytaj dalej

  • 4 lipca 2016
  • Redakcja Polimaty.pl
  • Historia

W dzisiejszej odsłonie m.in. Hitler oddający hołd Napoleonowi, tworzenie plakatów propagandowych i mrożąca krew w żyłach budowa kultowych mostów.

Poprzedni odcinek serii znajdziesz tutaj.

Adolf Hitler i świta z wizytą przy grobie Napoleona Bonaparte, Paryż, 1940 rok.

Żołnierze przechodzą przez poranną mgłę na polu bitwy, okolice rzeki Somma, 1916 rok.

Przygotowania na planie zdjęciowym do filmu „Godzilla: Król potworów”, 1954 rok.

Produkcja plakatów propagandowych w czasie II wojny światowej, Nowy Jork, 1942 rok.

Zabawa na Halloween prezydenta Johna Kennedy’ego i jego dzieci, Waszyngton, 1963 rok.

Reprezentantki Australii na Igrzyska Olimpijskie, Monachium, 1972 rok.

Budowa mostu Golden Gate, San Francisco, lata 30. XX wieku

Kobieta w zrujnowanym mieszkaniu, Berlin, 1946 rok.

Brytyjscy żołnierze maszerują obok piramid, Giza, 1941 rok.

Prace nad budową Tower Bridge, Londyn, koniec XIX wieku. 

W drodze na festiwal Summer Jam, stan Nowy Jork, 1973 rok.

  • 1

Jak wyglądałyby Niemcy, gdyby Hitler wygrał wojnę?

czytaj dalej

Co by było, gdyby Hitler wygrał wojnę? Jak wyglądałyby Niemcy? Jak prezentowałaby się mapa świata?

Takie pytania nie od dziś rozpalają wyobraźnię i popychają do tworzenia przeróżnych wizji. Już nawet PRZED wybuchem II wojny można znaleźć ślady tworzenia takich alternatywnych historii (patrz książka „Swastika Night” z 1937 roku) Szczęśliwie nigdy nie zweryfikujemy tego zagadnienia. Niemniej pojawiły się różne pomysły, które ukazują jak to wszystko mogłoby wyglądać.

Najbardziej powszechna jest wizja samego Hitlera, którą w projekt zamienił Albert Speer – główny architekt III Rzeszy. Według tych wyobrażeń tak po wojnie miał wyglądać Berlin, jako „Stolica świata Germania”.

Głównym punktem projektu jest olbrzymia Hala Ludu. Miała pomieścić 180 tysięcy osób. Na modelu Hala Ludu prezentuje się tak:

(czytaj dalej)

  • 2

Handel niewolnikami – (dziś) wstydliwa tajemnica państwa Piastów

czytaj dalej

  • 28 czerwca 2016
  • Redakcja Polimaty.pl
  • Historia

Handel ludźmi mógł być ważnym źródłem finansowania państwa Mieszka I i jego następców w XI wieku – mówią o tym mocne historyczne przesłanki.

Słowiańscy jeńcy byli sprzedawani do Bizancjum i krajów arabskich, gdzie niektórzy robili potem kariery polityczne – podkreślali mediewiści w Warszawie podczas dyskusji nad książką archeologa prof. Przemysława Urbańczyka „Zanim Polska została Polską”.

Historycy średniowiecza i archeolodzy od dawna głowią się nad tym, skąd pierwsi władcy dynastii Piastów czerpali środki na pokrycie kosztów funkcjonowania nowo powstałej organizacji terytorialnej. Według jednej z hipotez Mieszko I i kolejni władcy jego dynastii trudnili się na znaczną skalę handlem ludźmi, branymi w niewolę podczas podbojów okolicznych ziemi słowiańskich.

Jak podkreśla historyk prof. Henryk Samsonowicz, w okresie kształtowania się państw środkowo-wschodniej Europy – w tym ekspansji dynastii Piastów – „towarem” o najwyższej wartości wywożonym do Bizancjum czy arabskich kalifatów byli ludzie. Gospodarka tych krajów opierała się na niewolnikach, którzy napływali tam w ogromnej liczbie. Trudno oszacować, jak wielu ich było: z pewnością mowa o dziesiątkach, a może setkach tysięcy ludzi.

– Wszyscy w Europie zajmowali się wtedy handlem ludźmi, bo ogromne rynki arabskie wchłaniały niewolników w każdej liczbie, zwłaszcza tych jasnoskórych i jasnowłosych, którzy byli dla nich wielką atrakcją – zauważa prof. Urbańczyk.

  • 0

Zachowane przed zapomnieniem #45

czytaj dalej

  • 27 czerwca 2016
  • Redakcja Polimaty.pl
  • Historia

Dziś m.in. podpity Beatles, wspomnienie World Trade Center oraz „prezent” dla Adolfa Hitlera.

Poprzedni odcinek serii znajdziesz tutaj.

Krajobraz po bitwie w okolicach Ypres, 1917 rok.

Dawne wieże World Trade Center w okresie bożonarodzeniowym, 1995 rok.

Henry Behrens, jeden z najniższych ludzi świata, w tańcu z kotem, 1956 rok.

(czytaj dalej)

  • 0

75 lat temu rozpoczęła się inwazja III Rzeszy na ZSRR

czytaj dalej

  • 22 czerwca 2016
  • Redakcja Polimaty.pl
  • Historia i TV

22 czerwca 1941 roku – dokładnie 75 lat temu – rozpoczęła się Operacja „Barbarossa”. Miliony niemieckich żołnierzy ruszyło z atakiem na ZSRR. III Rzesza na dobre zaczęła wojnę na dwa fronty.

Historii tego konfliktu został poświęcony 20. odcinek Polimatów. Zapraszam do przypomnienia sobie tego wątku II wojny światowej, który mi nieodłącznie kojarzy się jednak z zimową aurą…

  • 0

Katolik? Nie głosowałem na Hitlera! (mapa)

czytaj dalej

  • 22 czerwca 2016
  • Andrzej Kotarski
  • Historia

Adolf Hitler i partia nazistowska wykorzystali niezadowolenie większości Niemców w latach 30. XX wieku. Mandat do władzy na drodze wyborów otworzył im ścieżkę do budowy państwa totalitarnego pod egidą NSDAP.

Jednak nie wszyscy Niemcy z miejsca rozkochali się w Hitlerze. Jeden z wyjątków rzuca się na pierwszy rzut oka. Widać to doskonale po mapie zestawiającej wyniki wyborów z 1932 roku (góra) oraz miejsc, w którym większość stanowiła ludność katolicka z 1934 roku (dół).

ZjsMV-bMQNx5L0l_jbqyNXRSR_oo74vMsufzdjEIXlI

Na pierwszej mapie im ciemniejszy kolor, tym więcej osób w danym okręgu głosowało na nazistów. Na drugiej z nich, im ciemniejszy kolor, tym większa populacja katolików. Z porównania tych map widzimy niemal idealną proporcję. Im większa ludność katolicka (czarny kolor na dolnej mapie), tym niższe poparcie na ludzi Hitlera (biały kolor na górnej mapie).

Ciekawym wyjątkiem są okolice Berlina – białe na obu mapach. To znaczy, że w 1932 roku ludność tego miasta raczej nie sympatyzowała z Hitlerem, ani nie stanowiła grupy katolickiej.

Warto przypomnieć, że w okresie między I i II wojną światową katolicy stanowili około 1/3 ludności Niemiec. Zdecydowanie więcej było protestantów.

Nazizm nigdy nie miał po drodze z chrześcijaństwem oraz katolicyzmem. W końcu to nie Bóg zajmował pierwsze miejsce w III Rzeszy. Bogiem miał być Führer i naród niemiecki.

Na początku lat 30. XX wieku niemieccy biskupi nałożyli ekskomunikę na każdego członka NSDAP. Gdy jednak naziści przejęli władzę w Niemczech, wykluczenie z kościoła za przynależność do partii zostało zniesione. W 1933 roku Niemcy i Watykan podpisały umowę gwarantującą status Kościoła katolickiego w III Rzeszy (ocena konkordatu jest do dziś kontrowersyjnym zagadnieniem – przyp. AK).

(czytaj dalej)

  • 0

Zachowane przed zapomnieniem #44

czytaj dalej

  • 21 czerwca 2016
  • Redakcja Polimaty.pl
  • Historia

Ukrywany sekret dyktatora Korei Północnej, królewskie tatuaże oraz koniec szkoły. Takie rzeczy w dzisiejszej odsłonie cyklu archiwalnych fotek.

Poprzedni odcinek znajdziesz tutaj.

Walt Disney podczas otwarcia pierwszego Disneylandu w historii, 1955 rok.

Kobieta z Wietnamu ucieka z dziećmi i dobytkiem przed walkami, przedmieścia Sajgonu, 1968 rok.

Zdjęcie guza na karku dyktatora Korei Północnej Kim Ir Sena, koniec lat 80. XX wieku.

(czytaj dalej)

  • 1

Patton. Kontrowersyjny geniusz wojny

czytaj dalej

  • 17 czerwca 2016
  • Mateusz "Biszop" Biskup
  • Historia

Nicosia, Sycylia, 15. Polowy Szpital Ewakuacyjny US Army, 3 sierpnia 1943 roku.
Przez prowizoryczną bramę wtoczyła się ciężarówka z symbolem czerwonego krzyża na białym tle wymalowanym na pace i wzbijając tumany kurzu zahamowała przed największym z kilkudziesięciu namiotów. Z jego wnętrza natychmiast wybiegło kilku ludzi w białych kitlach i otworzywszy tylne drzwi pojazdu zaczęło ostrożnie wynosić nosze z rannymi. Scenie przyglądało się dwóch korespondentów z armijnej gazety „Stars and Stripes”, którzy przyjechali niedawno celem przeprowadzenia kilku wywiadów z rannymi. 

Dziennikarze zanotowali coś w swoich notatnikach i poszli dalej, wzdłuż długiego rzędu jednakowych, szarych namiotów.
Przed jednym z nich stał dżip ozdobiony małą flagą amerykańską.

Nagle z namiotu dobiegły jakieś dziwne dźwięki. Ktoś na kogoś krzyczał, po czym słychać było kilka charakterystycznych plaśnięć, jakieś szuranie meblami… Dziennikarze przystanęli zdziwieni. Czyżby ranni pobili się między sobą?

Poły wejścia do namiotu rozsunęły się i dziennikarze zobaczyli doskonale znaną im postać dowódcy Siódmej Armii generała George’a Pattona. Czerwony z wściekłości generał trzymał za kołnierz śmiertelnie przerażonego szeregowca i trząsł nim niemiłosiernie. Puścił go i wymierzył mu solidnego kopniaka w tyłek.

– Wracasz na front i to natychmiast! Słyszałeś, ty cioto bez jaj?! – wrzasnął.

Był najbardziej kontrowersyjnym z amerykańskich dowódców czasu wojny, postacią niezwykle ekscentryczną i pełną sprzeczności. Jego żołnierze w równym stopniu uwielbiali go i przeklinali. Był geniuszem wojny.

(czytaj dalej)

  • 1

Zachowane przed zapomnieniem #43 (edycja piłkarska)

czytaj dalej

  • 16 czerwca 2016
  • Redakcja Polimaty.pl
  • Historia

Trwa EURO, ostatnie Polimaty dotyczyły piłki nożnej, dziś spotkanie Polska – Niemcy. Wybaczcie jeśli za dużo Wam futbolu w ostatnich dniach, ale tę rozszerzoną odsłonę cyklu poświęcamy tylko piłce kopanej.

Dziś wiele polskich wątków oraz najbardziej ikoniczne zdjęcia w historii światowego futbolu.

Poprzednią odsłonę cyklu znajdziesz tutaj.

Transparent wspierający legendę Legii Warszawa Kazimierza Deynę.

Zakrwawiony Anglik Terry Butcher po meczu eliminacji MŚ ze Szwecją, 1989 rok.

Adam Nawałka (obecny selekcjoner Polski), Włodzimierz Lubański i Zbigniew Boniek (obecny prezes PZPN) w czasie przerwy na Mistrzostwach Świata, 1978 rok.

(czytaj dalej)